Sport en ontspanning

Sport en ontspanning

[one_half last=”no”]Voor sport en ontspanning was er vroeger maar weinig tijd. Op vakantie gaan was voor de gewone man niet weggelegd, ook ’s zaterdags werd gewerkt en op de zondagen werd veel tijd doorgebracht in de kerk, want naast de mis werden ook het lof, of de bijeenkomsten van de H. Familie of de Mariacongregatie bezocht. Thuis was het kaartspel zeer populair, maar op de vrije zondagmiddag werd ook veel gewandeld of bij warm weer ‘gedokkeld’ in de Leij.

Dokkelen
Dokkelen in de Leij

In de 18e eeuw werd gekaatst in Goirle bij het tolhuis van de familie Van der Flaas, in de vorige eeuw was de enige sport die in Goirle bedreven werd de schaatssport, terwijl er in enkele cafés al een biljart te vinden was.

Voordat de Vloed bij de Goirlese watermolen, na de verkoop in 1903, veranderde in een vloeiweide, was dit gebied zeer geliefd bij de schaatsers. In het najaar veranderde de Vloed in een onafzienbare waterplas en bij strenge vorst in een ideale ijsvlakte.

Schaatsen-op-de-vloed
Schaatsen op de vloed in 1910

Voordat in 1887 in Tilburg een ijsclub werd opgericht met een eigen ijsbaan aan de Koningshoeven, kwamen ook veel Tilburgers naar de Vloed. Vanaf de Heuvel in Tilburg vertrok dan op geregelde tijden een rijtuig van F. van Hugten naar Goirle om de schaatsers ter plaatse te brengen. Na 1903 werd de belangstelling verlegd naar het Bankven op Hilvarenbeeks grondgebied en werd in café Anssems op 1 januari 1919 IJs- en Zwemclub ’t Bankven opgericht, waarvan H.W. Janson de eerste voorzitter werd. Er bestond namelijk ook een plan om tegenover café Bellevue aan de Poppelseweg een zwembad aan te leggen, maar gezien de hoge prijs die de eigenaar voor het betreffende perceel vroeg, ging het plan niet door en in 1928 besloot de club de lettergreep ‘zwem’ te schrappen.

Het zwembad kwam later tot stand, ook op Hilvarenbeeks gebied, langs de tramdijk, op een perceel van de familie Van Puijenbroek. Pas op 12 juli 1959 werd het gemeentelijk zwembad aan de Fabriekstraat geopend, waarbij de vraag ontstond, of gemengd zwemmen moest worden toegestaan. Volgens een rapport van de stichting Buurtwerk-Gezinswerk uit 1960, was ‘de Goirlese jeugd nog niet rijp voor een zo plotseling en onvoorbereid samenzijn van jongens en meisjes. Het urenlang vertoeven in elkaars gezelschap, minimaal gekleed en liggende in de hete broeierige zon, werkt sterk en prikkelend en roept spanningen op welke een uitlaat zoeken.’ Er werd gekozen voor een middenweg, maar de vastgestelde tijden voor gesepareerd zwemmen liet men in 1966 vervallen, omdat niemand er gebruik van maakte.

zwembadoudefoto
Het “oude” zwembad op Gorp & Roovert

Kort na 1900 werden in Goirle drie sporten zeer populair, schieten, fietsen en voetballen.

In 1905 worden naast de schuttersgilden de volgende schietverenigingen genoemd; St. Hubertus, Le Noble Arc, Vrede onder Ons en De Geest des Tijds.
In die tijd bestond in Goirle een fietsclub met de naam l’ Esprit du Temps en even later werden er wielerbaantjes aangelegd bij de cafés van Richard van de Pol en Bet de Vries.
Wielerclub Steeds Sneller werd opgericht in 1921. In dat jaar werd op 7 augustus wieler- en motorbaan de Twem aan de Tilburgseweg geopend, een betonnen 400-meter baan, gebouwd door de gebroeder Schreinemacher en geëxploiteerd door de firma Van Puijenbroek.

TWEM
Wielerbaan De Twem aan de Tilburgseweg

[/one_half][one_half last=”yes”]De aanleg had ongeveer een ton gekost, maar de baan was niet overdekt en dat werd haar ondergang. Het verwende publiek bleef weg, toen grote namen niet meer konden worden aangetrokken. De baan werd afgebroken en het puin werd gebruikt voor de Zuiderzeewerken. In die periode hield ook de wielerclub Steeds Sneller op te bestaan.

Na de oorlog werd op 27 augustus 1947 de Goirlese Wielerclub opgericht, waarvan het bestuur een jaar later de eerste ronde van Goirle organiseerde.

De eerste voetbalclub in Goirle de ‘Goirlesche Voetbal Vereniging’ werd opgericht in 1910; hiervan was vooral de dorpselite lid. Zes jaar later werd door de plaatselijke bond ter bestrijding van het alcoholisme, Sobriëtas, de voetbalclub Wilhelmina opgericht, waarvan de naam rond 1930 veranderde in Sportclub Goirle (S.C.G.). Deze club, die thuis was in café De Sport, was lid van de neutrale bond en werd daarom tegengewerkt door de geestelijkheid. In 1934 werd S.C.G. opgeheven en werden verschillende leden lid van voetbalclub Juliana, opgericht in 1929 door een groepje vrienden uit de omgeving Molenstraat/Groeneweg. De naam Juliana werd in 1936 veranderd in VOAB, wat staat voor ‘Van onder af begonnen’. Een gelijknamige vereniging, ‘Voetbalclub Onderafdeling Burgerwacht’ (VOAB), werd opgericht in december1918, maar de leden stonden bekend als fuifnummers. De club zat voortdurend krap bij kas en werd spoedig opgeheven. De eerste bedrijfsvoetbalclub in Goirle, ‘Flora’ werd in 1939 opgericht bij de gelijknamige gloeilampenfabriek aan de Molenstraat.

Flora-Lampen
Briefhoofd van Gloeilampenfabriek Flora NV.

 

Na de oorlog veranderde de naam in Rooms Katholieke Flora Sportvereniging en werd er behalve aan voetbal ook aan handbal, atletiek en toneel gedaan. Toen dit bedrijf in 1950 verplaatst werd naar Etten-Leur, bleef Flora als voetbalclub bestaan onder de naam Goirlese Sportvereniging Blauw-Wit.
In de crisistijd werden enkele neutrale en gemengde verenigingen opgericht, die spoedig, door tegenwerking van de geestelijkheid ter ziele gingen; de Goirlesche Korfbalclub en de atletiekclub Steeds Voorwaarts. De laatstgenoemde club werd in december 1933 opgericht in het café van H. Smits, maar werd in februari 1938 weer ontbonden. Concurrent van Steeds Voorwaarts was de op 31 maart 1931 opgerichte gymnastiekvereniging S.O.S. die wel lid was van de diocesane rooms-katholieke gymnastiekbond.

SOS
Atletiek- en gymnastiekvereniging S.O.S. (Sport Ontwikkelt Spieren) werd opgericht vanuit het patronaat en `de Jonge Werkman` in 1931. De oprichtingsvergadering vond plaats in het Bondsgebouw aan het Oranjeplein op 25 maart 1932. Auteur H.W. Janson noemt in zijn Bijdrage tot de Geschiedenis van Goirle” als oprichters: Eduard Zebrechts, P. van den Berg, P. van Ostade en J. van Oirschot. In oktober 1933 is er sprake van een bloeiende vereniging. Vanaf juli 1934 werden ook niet-leden van het patronaat en “de Jonge Werkman” toegelaten. Op de foto het bestuur, de leden en het nieuwe vaandel uit 1934. “In burger” v.l.n.r. de bestuursleden Piet van Ostade, Pierre van den Berg, Willem Luijten, geestelijk adviseur kapelaan Briels, Frans Tra, Toon Weijters, Wim Snels en Theo Mallens. Geheel rechts trainer Pierre Sparidans. Geheel links tamboer Piet van den Hout en naast hem Kees Hendriks. Foto uit 1935

 

Rond 1955 werd geconstateerd dat er, buiten de bestaande voetbalclubs en de gymvereniging, maar weinig ontspanningsmogelijkheden aanwezig waren voor de arbeidersjeugd in Goirle. Wel was in 1936 de verkennersgroep St. Willibrord opgericht, maar deze club, sinds 1954 thuis in een eigen lokaal aan de St. Jansstraat, gebouwd van de sloopmaterialen van het voormalige goederenstation, vond zichzelf zeer elitair.
Dit ging zo ver, dat er in 1956 een discussie ontstond of het elitaire karakter gehandhaafd moest blijven, of dat ‘met puin’ gewerkt moest gaan worden, waarmee de jeudige fabrieksarbeiders bedoeld werden. St. Willibrord wilde geen ‘asiel jeugdopvang’ worden, dus begon frater Eugenius in 1956, toen het hele jeugdwerk in Goirle aan de grond zat, met de Instuif en werd door burgemeester Elsen, kapelaan Frik en genoemde frater de Jeugd- en Sportraad opgericht. De Instuif werd gevestigd in de lokalen boven de gymzaal, tegenover het oude postkantoor; uit deze instelling groeiden talrijk zelfstandige clubs zoals de tafeltennisvereniging Red Star, de handbalvereniging G.H.V., de Eerste Sport en Judovereniging Goirle en de verzamelaarsverenging de Gezellige Ruilers.

In 1970 telde Goirle 22 sportverenigingen en 17 clubs voor hobby en ontspanning.

geschiedenis van Goirle is beknopt beschreven.

De tekst komt uit: Jef van Gils en Ronald Peeters, ‘Een eeuw Goirle 1870-1970′ (Goirle, Boekhandel Soeters, 1992), 200 blz. ISBN 90-801208-1-2 (copyright).[/one_half]

error: Content is protected !!