Goirle

[magz_one_half]Goirle is een gemeente in de provincie Noord-Brabant, direct ten zuiden van Tilburg. De gemeente telt 23.060 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS), heeft een oppervlakte van 42,21 km² (waarvan 0,01 km² water) en ligt op een hoogte van 15 meter. De hoofdplaats is het gelijknamige Goirle.

Kaart Gem-Goirle-2014Q1
Topografische kaart van de gemeente Goirle, per dec. 2013.

De omgeving van Goirle is rijk aan natuurschoon (Regte Heide, Landgoed het Riels Hoefke, Het Ooievaarsnest, Gorp en Roovert). De naam Goirle komt van het woord goor, wat drassig betekent en van het woord lo, wat moeras of bos betekent.

Ligging

Dichtstbijzijnde grote steden zijn Tilburg, Turnhout (via N12), Breda (via A58), Eindhoven (via A58).

Meer over Goirle

Op deze website treft u onder de kop Goirle een scala aan informatie aan over het dorp Goirle. Van de oudheid tot aan de kunstwerken van vandaag en van de monumenten in het dorp tot aan bekende Goirlenaren.

Portret van Goirle

Goirle in vogelvlucht

Eeuwenlang behoorde Goirle tot de Heerlijkheid Tilburg en Goirle, en moest het gedwee in de pas lopen van grote broer Tilburg. Maar in 1803 werd Goirle een zelfstandige gemeente, met een eigen beleid en een eigen karakter. En dat is het nog. Samen met Riel vormt het een middelgrote gemeente in Midden-Brabant die ertoe doet!

De grootste beroepsgroep vormden tot 1850 de landbouwers. Wel kende Goirle een heel typisch Goirles beroep: de ballenfrutter. Die fabriceerde van schapenleren velletjes, gevuld met koeienhaar of (goedkoper!) varkenshaar, met pekdraad aan elkaar geregen, kaatsballen en exporteerde die naar half West-Europa! Tienduizenden, misschien wel honderdduizend in de loop van de 17e en 18e eeuw. Maar slechts een vier- tot acht families in Goirle waren daar druk mee. Overigens had ook een kaatsbalmaker uit Delft of Rotterdam in de 17e eeuw Goirlese roots! Het was dus wel een speciaal en specialistisch Goirles beroep, maar kwantitatief geen grote beroepsgroep. Dat waren de huiswevers wel, zeker na 1870 toen er een aantal “entrepreneurs” kwam die een hoop wevers in dienst namen. Zij werkten eerst vanuit huis, maar later in de fabriek. Zo kwam er in Goirle een vijftiental textielfabrieken tot stand, groot en klein, waar vooral behangsellinnen, katoen en jute werd geweven. Einde 20e eeuw kon u er nog twee terugvinden: de fabrieken van Havep (Van Puijenbroek) en Van Besouw;  nu zijn beide in ruste….

Telde Goirle nog 1400 inwoners in 1860, dat werden er door die fabrieksconcentraties 2600 in 1900, en 11.000 in 1970. Daar waren veel huizen voor nodig, en zo is Goirle al vanaf 1920 systematisch aan het groeien van de Hoogstraat tot de Spinnerijstraat. Vóór en na de Tweede Wereldoorlog gaat die groei gestaag door in de Oranjebuurt, de wethoudersstraten en de burgemeestersbuurt. En als Goirle dan rond 1970 officieel wordt uitgeroepen tot groeigemeente in Midden-Brabant, dan gaat de huizenbouw los in Grobbendonk, de Hellen, de Groote Akkers, Abcoven en de Nieuwe Erven.

Nu is Goirle een groot dorp geworden van wel 21.000 inwoners, met een eigen winkelcentrum De Hovel waar je zowaar gratis ondergronds kunt parkeren, met goede onderwijsvoorzieningen, een Kloosterplein en een juweel van een cultureel centrum in het oude fraterklooster: het Cultureel Centrum Jan van Besouw. Goirle is nog steeds erg zuinig op haar groene mantel die haar omsluit aan de oost- west- en zuidkant. Daar vindt U de Regte Heide, een van de laatste grote heidevlaktes in onze provincie; in het zuiden de Goirlese bossen die zijn ontgonnen in de vorige crisistijd van de jaren 1930, en de parel van Nieuwkerk tegen de Belgische grens aan; en in het oosten Gorp & Roovert, een van de grotere landgoederen in Noord-Brabant, waar nog veel klein wild zit als u tenminste niet te wild doet….

Hier kun je je nog verpozen:

  • Wandelen en picknicken in het verfraaide en vernieuwde Molenpark, met de witte bergkorenmolen “De Wilde” en het fraaie heempark De Schutsboom met een langdeelschuur, het heemhuis, de kruidentuin en het schop.
  • Er is nog een molen te bewonderen aan de andere kant van Goirle. Molen “De Visscher” uit 1876 draait nog regelmatig aan de Muldersweg met behulp van
  • De kerk van St. Jan (1896) en de middeleeuwse toren (1500, verhoogd in 1897) zijn rijksmonumenten, evenals de voormalige kerk van Maria Boodschap (1940) aan de Tilburgseweg.
  • Fietsen door de lommerrijke bossen van Gorp en Roovert, waar u kilometerslang bijna geen auto tegenkomt, en uit kunt rusten bij de Recreatieve Poort “De Roovertsche Leij” voor een natje en een droogje, en zelfs kunt boeken voor een overnachting.
  • Iets verder Gorp en Roovert in, ligt de uitspanning De Nieuwe Hoef, en wat zuidelijker de fusilladeplaats Gorp en Roovert, waar op 15 augustus 1942 vijf gijzelaars bruut werden geëxecuteerd door de Duitsers. Jaarlijks wordt deze gebeurtenis nog herdacht. Sinds 1997 liggen beide op Hilvarenbeeks grondgebied, maar blijven Goirles cultureel erfgoed!
  • Wandelen bij Nieuwkerk, waar ook een prachtige golfbaan ligt, naast een oud kapelletje (1913) en fraaie boerenwoningen, landarbeidershuisjes en het natuurven De Halve Maan.
  • Uitstapjes maken naar België (Poppel, Weelde en Ravels, Arendonk of Turnhout) kan heel gemakkelijk. Of naar Baarle-Nassau en Baarle-Hertog, waar u kunt puzzelen of u nu in België bent of in “Holland” zoals men daar zegt. In werkelijkheid liggen er 21 stukjes België kriskras in het Nederlandse grondgebied…
  • Dwalen op de Regte Heide tot je bij de zes prachtige gerestaureerde grafheuvels uit de Bronstijd (1800 voor Chr) uitkomt, of bij de vogelkijkhut Tapsmoer bij grafheuvel 7, waar je kunt uitkijken en het klein wild kunt bespieden in het Riels Laag…
  • Wil je meer weten over de archeologische vondsten in Goirle e.o., bezoek dan het museum in Heemcentrum De Schutsboom in Goirle of het archeologisch Streekmuseum in Alphen.
  • Surfen kun je op de surfplas of duiken in de Oostplas. Voor zwemmen en dagrecreatie is recreatieplas Het Zand in Alphen heel geschikt.